Новости проекта
Подписывайтесь на нас ВКонтакте!
Новая функция "Пропуски"
Голосование
С какой целью люди принимают наркотики?
Всего 67 человек
Голосование
Заете ли Вы, кокой вред здоровью наносит употребление наркотиков?
Всего 73 человека
Голосование
Каковы причины употребления наркотиков?
Всего 68 человек
Голосование
Знеете ли Вы, что такое наркомания?
Всего 67 человек
Голосование
Как Вам новый сайт?
Всего 74 человека

Шляхі станаўлення Юравіцкай сярэдняй школы

Дата: 28 января 2016 в 14:17, Обновлено 16 декабря 2017 в 17:35
Автор: Гарист Н. А.

Юравіцкая сярэдняя школа:

шляхі станаўлення

  Адкрыццё першай школы ў Юравічах звязана з распаўсюджаннем іезуіцтва на Беларусі. Вядома, што мястэчка Юравічы  ў другой палове ХVIII стагоддзя стала  цэнтрам каталіцызму на Мазыршчыне. Як сведчаць летапісы,  пасля ўзвядзення Юравіцкага касцёла ў мястэчку адбыўся няшчасны выпадак, у выніку якога згарэў драўляны будынак місіі “… з трыма павільёнамі і агароджай, службовымі памяшканнямі.  …У новым будынку размяшчалася школа, у якой ацец Міхаіл Беллі навучаў граматыцы, але ў яе хадзіла мала вучняў. Школа належала Мазыру, павятоваму гораду, у той час… праз 1-2 гады у Юравічах была адкрыта школа больш высокага тыпу- гуманітарная. У ёй вучылі два магістры, пры школе была бурса  для мужыкоў.  Юравіцкая школа  залежала ад сярэдняй школы ў Оўручы, так як сама была школай ніжэйшай ступені”.

У 1832 годзе ў адпаведнасці з указам Мікалая I  касцёл у Юравічах быў закрыты. Разам з  ім сваю дзейнасць прыпыніла і школа або калегіўм, як яе тады называлі.

Гісторыка-статыстычнае апісанне дзевяці паветаў Мінскай губерні.

З “Прац Мінскага губернскага статыстычнага камітэта” выпуск I, Мінск 1870 г. с. 420 значыцца: “у 1864 годзе пры зацвярджэнні Дырэкцыі народных вучылішчаў у Рэчыцкім павеце было адкрыта 15 народных вучылішчаў, у тым ліку ў Брагіне, Хойніках. Лоеве, Ліпаве, Юравічах…”

Мужчынскае народнае вучылішча размяшчалася ў царкоўным доме. У 1875 годзе тут жа адкрылася жаночае народнае вучылішча для навучання 19 дзяўчынак.

Пры вучылішчах  1878 г. былі адкрыты школа кавальскага майстэрства і школа жаночага рукадзелля.

Дзейнасць школы ў мястэчку Юравічы аднавілася ў 1865 годзе, пасля зацвярджэння Дырэкцыі народных вучылішч у Рэчыцкім павеце. У народным аднакласным чатырохгадовым вучылішчы тады навучалася каля 30 хлопчыкаў і 5 дзяўчынак мясцовага насельніцтва.  Вось што ўспамінае аб тых днях вучаніца гэтай школы (з 1876 па 1881 гг.) Кацярына Міканораўна Целеш, успаміны якой беражліва захоўваюцца ў мясцовым школьным музеі: “На першым гаду вучобы ў класе было да 20 дзяўчынак, а да чацвёртай зімы засталося вучыцца толькі 5 з іх. Звычайна дзяўчынкі хадзілі ў школу толькі адну зіму. Хлопчыкаў вучыў настаўнік (памятаю, звалі яго Клім), а дзяўчынак – настаўніца, жонка Кліма – Кацярына. Заняткі працягваліся ўвесь дзень дзяцей навучалі закону Божаму. Раніцай і вечарам – малітва. Вучылі рускаму і царкоўна – славянскаму чытанню, пісьму, арыфметыцы, спевам. Школа ўтрымлівалася часткова за кошт дзяржавы. За дробязныя парушэнні паводзін білі вельмі жорстка, асабліва па руках”.

Аднакласнае народнае вучылішча праіснавала ў Юравічах да 1905 года. Восенню гэтага года тут былі адкрыты два народных вучылішчы – мужчынскае і жаночае. У  першым было 45 хлопчыкаў, у другім – 43 дзяўчынкі. Навучалі іх Міхаіл Іванавіч Рыбцовіч і Елізавета Аляксандраўна Буруковіч, закон Божы выклаў мясцовы свяшчэннаслужыцель, бацька Елізаветы Аляксандраўны – Аляксандр Біруковіч.

З 1911 года загадчыкам Юравіцкага мужчынскага народнага вучылішча стаў ссыльны настаўнік Іларыён Мікітавіч Пруднікаў, які абвінавачваўся ў тым, што рэдка з вучнямі наведваў царкву. Дзеці вельмі любілі свайго настаўніка, яны заўсёды бачылі яго з кнігамі, шмат чытаў з дзецьмі. Ён вучыў іх іграць на скрыпцы, гармошцы, балалайцы, нават на жалейцы. Рабіў дзецям дудкі з чароту або лазы. за настаўнікам дзеці хадзілі ўсюды і заўсёды – успамінае ў сваіх пісьмах школьнаму музею жонка Іларыёна Мікітавіча Марыя Маркаўна Пруднікава, якая ў далейшым стала вядомым педагогам, Заслужанай настаўніцай школ БССР, была ўзнагароджана ордэнам Леніна. У 1914 годзе Пруднікава забралі на фронт і загадчыцай двухкласнага вучылішча ў Юравічах прызначылі Марыю Маркаўну, якая і навучала местачковых дзяцей тут да 1916 года.

У гэты перыяд на грамадскіх началах у мястэчку Юравіч існавала гімназія, якая ў 1922 годзе была ператворана ў працоўную школу.

На 1925-1926 навучальны год у Юравічах налічвалася тры школы: Юравіцкая семігодка (301 школьнік), польская школа (29 школьнікаў), і яўрэйская (116 школьнікаў).

У складзе  педагагічнага савета Юравіцкай сямігодкі былі не толькі выкладчыкі школы. Ён складаўся з 13 чалавек. З іх - 8 настаўнікаў, ад валаснога выканаўчага камітэта – 1, ад ячэйкі РКП (б) – 1, ад ячэйкі РЛКС – 1, ад бацькоў – 1 і ад сельвыканкама -1.

Па нацыянальнаму і сацыяльнаму складу вучні сямігодкі ў 1925 годзе разлічаліся наступным чынам: усяго ў групах 301 чалавек. З іх хлопчыкаў – 158, дзяўчынак 143. Па  сацыяльнаму складу: сялян – 196, рабочых – 6, служачых – 26, самаслужнікаў – 40, гандляроў – 13, іншых – 24. Па нацыянальнаму: рускіх – 9, беларусаў – 179, яўрэяў – 100, палякоў – 13.

З цеплынёй успамінаюць аб былых сваіх настаўніках вучні. Вось што пісаў аб іх палкоўнік у адстаўцы, герой Вялікай Айчыннай вайны  Іван Сяргеевіч Целеш, які вучыўся ў вучылішчы з 1911 па 1914 год : “Закон быў у маіх настаўнікаў такі – калі чытаеш карціну па кнізе, памятай, што Шышкін, Рэпін – вялікія мастакі, што яны моцна любілі Радзіму, яе прыроду, народ. Такі вучань мог карыстацца кнігамі з уласнай бібліятэкі Марыі Маркаўны і слухаць вечарамі апавяданні з жыцця дзекабрыстаў, ён меў права начаваць на канапе ў настаўніцкай”.

А вось што ўспамінаў аб сваёй вучобе Міхаіл Якаўлевіч Хамяк: “Я вучыўся ў народным вучылішчы ў Юравічах з 1911 па 1914 гг. Вучыўся добра. Нярэдка Іларыён Мікітавіч пасылаў мяне вучыць вучняў малодшых аддзяленняў. Я ім чытаў, расказваў, а  дзеці за мной хорам паўтаралі. Закончыў народнае вучылішча я на “добра”. Па  рэкамендацыі настаўнікаў бацькі аддалі мяне вучыцца ў гімназію. У Юравічах існавала таксама гімназія (на грамадскіх пачатках). Закончыў я толькі першы курс гімназіі, а  потым мне прыйшлося пакінуць вучобу, так як бацькам не было чым плаціць за яе”.

У 1917 годзе ў Юравічах адкрываецца народная школа, у якой  было чатыры класы. Настаўнікам за работу плацілі хлебам. Быў вельмі цяжкі час: рэвалюцыя, грамадзянская вайна, акупацыя. Школа працавала з перапынкамі, як толькі наступала зацішша, заняткі ізноў аднаўляліся. Пасля ўсталявання поўнага міру ў Юравічах пачала працаваць адзіная працоўная школа II ступені (4 гады навучання). Загадчыкам школы быў А.П. Планчанка, настаўнічалі тады Ю.Ю. Попель, Парэчны, Гаховіч і іншыя. Школа размяшчалася на гары, у былым панскім маёнтку.

Настаўнікамі ў гэты час працавалі М.М. Кавалёў, В.І. Тарнаўская, І.В. Каленік, А.С. Касьян, У.А. Грыневіч і інш.

З 1946 года дырэктарам школы быў прызначаны Барыс Самуілавіч Катцэн, завучам – Іван Мікалаевіч Буглак.

Першы пасляваенны выпуск Юравіцкай сярэдняй школы ў 1949 г. Атэстаты аб сярэдняй адукацыі атрымалі 8 выпускнікоў. Цікава склаўся лёс гэтага выпуску. Сямёра выпускнікоў прысвяцілі жыццё педагагічнай дзейнасці – сталі настаўнікамі. Гэта Л.І. Гарчанка, А.М. Луцкевіч, К.П. Давыдчык, В.І. Целеш, А.Р. Целеш, Ф.П. Пячэрскі, Я.Д. Паташка. Восьмы выпускнік – І.А. Манькоўскі – стаў інжынерам.

Сярод выхаванцаў школы першы намеснік Старшыні Савета Міністраў БССР Уладзімір Фёдаравіч Міцкевіч, акадэмік АН БССР Міхаіл Яфрэмавіч Мацанура, корпусны інжынер, палкоўнік у адстаўцы Іван Сяргеевіч Целеш.

Адсюль выйшлі адзін з камандзіраў Шчорсаўскай дывізіі, супрацоўнік органаў дзяржаўнай бяспекі Піліп Мікалаевіч; былы сакратар Гродзенскага абкома КПБ Рыгор Шостак, жанчына – актывістка Юлія Лагойская, Аляксандр Рыгоравіч Гарчанка; арганізатар падпольнай маладзёжнай групы ў гады вайны Васіль Рыгоравіч Ляўко.

Юравіцкая сярэдняя школа вырасціла выдатную плеяду педагогаў. У іх ліку Заслужаная настаўніца школ БССР Яўгенія Паўлаўна Малюгіна, выдатнікі народнай асветы БССР Фёдар Андрэевіч Астапчук, Пётр Фёдаравіч Бяляй, Аляксандра Рыгораўна Гарчанка, Леанід Міхайлавіч Гарчанка, Міхаіл Рыгоравіч Дабравольскі, Ніна Антонаўна Паташка і многія іншыя.

За высокія поспехі ў навучанні і выхаванні падрастаючага пакалення ў 1965 годзе Юравіцкая школа Указам Прэзідыўма Вярхоўнага Савета БССР узнагароджана Ганаровай граматай  Вярхоўнага Савета БССР.

Сёння Юравіцкая школа ганарыцца тым, што многія выпускнікі сталі настаўнікамі і многія працуюць у сваёй роднай школе.

Блоцкі Сцяпан Франклінавіч – дырэктар школы

Жолуд Ала Леанідаўна – намеснік дырэктара па вучэбнай рабоце

Хамякова Ганна Мікалаеўна – настаўніца матэматыкі

Гарыст Наталля Андрэеўна – настаўніца беларускай мовы і літаратуры

Бельская Тамара Фёдараўна – выхавацель ГПД 

Барысенка Тамара Мікалаеўна – музычны кіраўнік

Паташка Наталля Леанідаўна – настаўніца пачатковых класаў

Яшчанка Наталля Уладзіміраўна - бібліятэкар

Комментарии:
Оставлять комментарии могут только авторизованные посетители.